Σε τροχιά νέου ρεκόρ κινούνται οι παγκόσμιες δαπάνες για εξοπλισμούς, πλησιάζοντας τα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη (SIRPI).
Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 2,9% σε πραγματικούς όρους, φτάνοντας τα 2.887 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σημειώνοντας την 11η συνεχόμενη χρονιά ανόδου.
Συνολικά, οι δαπάνες έχουν αυξηθεί κατά 41% την τελευταία δεκαετία (2016–2025). Η ετήσια αύξηση για το 2025 ήταν σημαντικά χαμηλότερη σε σύγκριση με το 9,7% που καταγράφηκε το 2024 και αποτελεί τον χαμηλότερο ετήσιο ρυθμό αύξησης από το 2021.
Σταθερά πρώτες οι ΗΠΑ
Παρά την επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν τον μεγαλύτερο αμυντικό προϋπολογισμό παγκοσμίως. Οι δαπάνες τους ανέρχονται σε περίπου 814 δισεκατομμύρια δολάρια, με τους αναλυτές του SIPRI να αποδίδουν τη σχετική επιβράδυνση στη μείωση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσινγκτον συνεχίζει να επενδύει σημαντικά ποσά στην ενίσχυση τόσο των συμβατικών όσο και των πυρηνικών της δυνατοτήτων, με εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για περαιτέρω αύξηση το επόμενο διάστημα.
Στην αιχμή του ευρωπαϊκού δόρατος η Γερμανία
Καθοριστικό ρόλο στο συνολικό ρεκόρ διαδραματίζει η Ευρώπη, όπου οι στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 14%. Ξεχωρίζει η Γερμανία, η οποία καταγράφει άνοδο 24% σε ετήσια βάση, με τον προϋπολογισμό της να φτάνει τα 97 δισ. ευρώ, όπως αναφέρει η Deutsche Welle.
Με αυτή την εξέλιξη, η Γερμανία ανεβαίνει στην τέταρτη θέση παγκοσμίως, πίσω από τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία. Παράλληλα, για πρώτη φορά από το 1990, υπερβαίνει το όριο του 2% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες, όπως προβλέπεται από το ΝΑΤΟ. Συνολικά, 22 κράτη-μέλη της Συμμαχίας έχουν πλέον επιτύχει τον συγκεκριμένο στόχο.
Πίεση λόγω πολέμου σε Ρωσία και Ουκρανία
Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, Ουκρανία και Ρωσία συνεχίζουν να διαθέτουν τεράστιους πόρους για στρατιωτικούς σκοπούς. Ειδικά στην Ουκρανία, οι δαπάνες αγγίζουν το 40% του ΑΕΠ, ένα ποσοστό που χαρακτηρίζεται εξαιρετικά υψηλό και δύσκολα διατηρήσιμο χωρίς επιπτώσεις στη λειτουργία του κράτους.
Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις 40 χώρες με τις υψηλότερες στρατιωτικές δαπάνες παγκοσμίως, καταλαμβάνοντας την 34η θέση για το 2025, ενώ το 2024 ήταν στην 36η θέση. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι αμυντικές δαπάνες της χώρας αντιστοιχούν σε περίπου 3% του ΑΕΠ. Η εντυπωσιακή άνοδος καταγράφεται την τελευταία δεκαετία (2016-2025), καθώς εμφανίζεται αύξηση 35%.
Ασία και Μέση Ανατολή
Αυξητικές τάσεις καταγράφονται και στην Ασία, με χώρες όπως η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ινδία και το Πακιστάν να ενισχύουν τους στρατιωτικούς τους προϋπολογισμούς.
Αντίθετα, πιο συγκρατημένη είναι η εικόνα στη Μέση Ανατολή. Το Ισραήλ παραμένει χώρα με υψηλές στρατιωτικές δαπάνες, αλλά το 2025 δεν αύξησε τον προϋπολογισμό του, αντίθετα τον περιόρισε ελαφρώς σε σχέση με το 2024.
Όσον αφορά το Ιράν, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν μείωση σε πραγματικούς όρους, ωστόσο ερευνητές εκφράζουν αμφιβολίες για την ακρίβειά τους, επισημαίνοντας ότι μέρος της στρατιωτικής χρηματοδότησης ενδέχεται να προέρχεται από έσοδα εκτός προϋπολογισμού, όπως τα πετρελαϊκά.
Συνεχίζεται η ανοδική πορεία
Σύμφωνα με τους αναλυτές του SIPRI, η ανοδική τάση στις στρατιωτικές δαπάνες αναμένεται να συνεχιστεί και το επόμενο διάστημα. Οι πολλαπλές γεωπολιτικές εντάσεις και οι ενεργές εστίες κρίσης ανά τον κόσμο καθιστούν δύσκολη οποιαδήποτε πρόβλεψη για άμεση αποκλιμάκωση.
Η παγκόσμια εικόνα δείχνει ότι οι εξοπλισμοί παραμένουν στο επίκεντρο των κρατικών προτεραιοτήτων, εν μέσω ενός ολοένα και πιο ασταθούς διεθνούς περιβάλλοντος.
