Ο Υπουργός Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Κένεντι (Robert F. Kennedy Jr.), αγαπά τόσο πολύ το ωμό γάλα, που πέρσι ήπιε ένα σφηνάκι στον Λευκό Οίκο, παρουσιάζοντας το σχέδιό του "Make America Healthy Again". Δεν αποτελεί έκπληξη, ότι πολιτειακοί νομοθέτες έσπευσαν έκτοτε να χαλαρώσουν τους κανονισμούς για τα μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Τον περασμένο μήνα, η Πολιτεία της Γιούτα ψήφισε νόμο που αυξάνει την ποσότητα ωμού γάλακτος που μπορούν να πωλούν οι παραγωγοί και χαλαρώνει τις απαιτήσεις ελέγχου. Νομοθετικά σώματα στις Πολιτείες της Αϊόβα, της Οκλαχόμα και του Μίσιγκαν εξετάζουν παρόμοια μέτρα για την επέκταση της πρόσβασης σε αυτά τα προϊόντα.
Είναι εύκολο να αντιδράσει κανείς με αγανάκτηση σε αυτό το κίνημα. Άλλωστε, σχεδόν σίγουρα θα οδηγήσει σε περισσότερες τροφιμογενείς ασθένειες. Παρ’ όλα αυτά, είναι σημαντικό οι υπεύθυνοι δημόσιας υγείας να ακολουθήσουν μια πιο μετρημένη προσέγγιση. Πρέπει να είναι σαφείς σχετικά με τους κινδύνους της κατανάλωσης ωμού γάλακτος, αλλά δεν πρόκειται δα και για ζήτημα της ίδιας κλίμακας με άλλες καταστροφικές αποφάσεις του Κένεντι, όπως η ανατροπή της μακροχρόνιας πολιτικής για τα εμβόλια.
Ας είμαστε σαφείς: τα επιχειρήματα κατά του ωμού γάλακτος - που οι υποστηρικτές του αποκαλούν ευφημιστικά «φρέσκο γάλα» - είναι ισχυρά. Μπορεί να περιέχει βακτήρια που προκαλούν σοβαρές ασθένειες, όπως E. coli, σαλμονέλα, λιστέρια και καμπυλοβακτηρίδιο. Η παστερίωση, μια απλή διαδικασία που θερμαίνει το γάλα τουλάχιστον στους 72°C για περίπου 15 δευτερόλεπτα, εξουδετερώνει αυτά τα παθογόνα. Πριν γίνει καθολική πρακτική, το γάλα αποτελούσε σημαντική πηγή λοιμώξεων και συνδεόταν με έως και το ένα τέταρτο των τροφιμογενών ασθενειών.
Οι υποστηρικτές του ωμού γάλακτος υποστηρίζουν ότι οι σύγχρονες πρακτικές εκτροφής και υγιεινής το καθιστούν ασφαλές. Ωστόσο, ακόμη και τα πιο προσεκτικά αγροκτήματα δεν μπορούν να εξαλείψουν τον κίνδυνο. Η επιμόλυνση μπορεί να συμβεί σε πολλά στάδια της παραγωγής: από το δέρμα του ζώου, την κοπριά, το έδαφος, το νερό ή τον εξοπλισμό. Επιπλέον, χαρακτηρισμοί όπως «βιολογικό» ή «ελευθέρας βοσκής» δεν το καθιστούν ασφαλές, ενώ οι έλεγχοι δεν εγγυώνται ότι κάθε παρτίδα είναι απαλλαγμένη από μικρόβια.
Μεταξύ 1998 και 2018, καταγράφηκαν 202 επιδημίες με περισσότερα από 2.600 κρούσματα που συνδέθηκαν με ωμό γάλα, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων. Φέτος, εννέα άτομα στο Άινταχο αρρώστησαν σοβαρά μετά από κατανάλωση μη παστεριωμένου γάλακτος, μεταξύ των οποίων δύο παιδιά που εμφάνισαν επικίνδυνη επιπλοκή που μπορεί να οδηγήσει σε νεφρική ανεπάρκεια ή θάνατο. Σε άλλη περίπτωση, εννέα άνθρωποι μολύνθηκαν από E. coli μέσω τυριού από ωμό γάλα στην Καλιφόρνια. Σε τρίτη περίπτωση, ένα βρέφος στο Νέο Μεξικό πέθανε από λιστέρια, που αποδόθηκε στην κατανάλωση ωμού γάλακτος από τη μητέρα, κατά την εγκυμοσύνη.
Οι υποστηρικτές του κινήματος "MAHA" δεν πτοούνται. Ισχυρίζονται ότι το ωμό γάλα θεραπεύει τη δυσανεξία στη λακτόζη, το άσθμα, ενισχύει το ανοσοποιητικό και προλαμβάνει την οστεοπόρωση. Ωστόσο, κανένας από αυτούς τους ισχυρισμούς δεν επιβεβαιώνεται επιστημονικά. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έχει ήδη καταρρίψει αυτά τα επιχειρήματα.
Μια μελέτη μοντελοποίησης του 2022 έδειξε ότι περιοχές που επιτρέπουν τη λιανική πώληση ωμού γάλακτος έχουν πάνω από τριπλάσιο αριθμό επιδημιών σε σύγκριση με εκείνες όπου απαγορεύεται. Μάλιστα, όπου επιτρέπεται η πώληση, οι περιοχές με λιανική διάθεση έχουν 3,6 φορές περισσότερα περιστατικά από εκείνες που περιορίζουν την πώληση μόνο στα αγροκτήματα. Η χαλάρωση των ελέγχων και η αύξηση της διαθεσιμότητας θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε περισσότερες λοιμώξεις.
Το ισχυρότερο επιχείρημα των υποστηρικτών είναι η ελευθερία επιλογής. Αν κάποιος γνωρίζει τους κινδύνους, γιατί να μην μπορεί να επιλέξει; Όπως μπορεί να φάει ωμά στρείδια ή να οδηγήσει μοτοσικλέτα. Ωστόσο, η επιλογή αυτή δεν αφορά μόνο το άτομο. Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα και δεν αποφασίζουν τα ίδια. Επιπλέον, πολλοί άνθρωποι δεν έχουν πλήρη ή ακριβή πληροφόρηση για τους κινδύνους.
Το ερώτημα είναι πότε το κράτος πρέπει να παρεμβαίνει σε κακές επιλογές. Για παράδειγμα, ο μη εμβολιασμός μπορεί να θέσει σε κίνδυνο και άλλους, άρα δικαιολογεί παρέμβαση.
Η κατανάλωση ωμού γάλακτος, όμως, δεν φτάνει σε αυτό το επίπεδο. Σε μια εποχή έντονης δυσπιστίας προς το κράτος μετά την πανδημία, μια επιθετική απαγορευτική πολιτική θα μπορούσε να επιδεινώσει την κατάσταση. Αντίθετα, χρειάζεται στοχευμένη ενημέρωση - ιδιαίτερα για την προστασία των παιδιών - και όχι μια γενικευμένη εκστρατεία που θα αποξενώσει το κοινό. Υπάρχουν πιο κρίσιμες μάχες για τη δημόσια υγεία.
