Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι βλέπει τα σχέδιά της για μια γενναιόδωρη προεκλογική πολιτική να προσκρούουν στον «τοίχο» των ευρωπαϊκών κανόνων για το χρέος. Η Eurostat επιβεβαίωσε ότι το ιταλικό δημοσιονομικό έλλειμμα για το 2025 έφτασε στο 3,1% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας κατά 0,1 μονάδα το όριο του 3% της ΕΕ και τοποθετώντας τη Ρώμη σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (EDP). Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την βαριά ήττα της Μελόνι στο πρόσφατο δημοψήφισμα για τη δικαιοσύνη, που έχει ήδη κλονίσει την εικόνα της στο εσωτερικό.

Η Ιταλία αναμένεται μάλιστα να ξεπεράσει την Ελλάδα και να γίνει η πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με λόγο χρέους προς ΑΕΠ στο 138% έως το τέλος του έτους, γεγονός που κάνει ακόμη πιο ασφυκτικό τον έλεγχο των Βρυξελλών. Ο υπουργός Οικονομικών Τζανκάρλο Τζορτζέτι παραδέχθηκε τα στοιχεία της Eurostat και παρομοίασε την απόφαση της ΕΕ με «πέναλτι από τον διαιτητή», τονίζοντας ότι «είτε συμφωνείς είτε όχι, αυτοί είναι οι κανόνες του παιχνιδιού». Η κυβέρνηση Μελόνι ήλπιζε ότι θα έβγαινε από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος στην αξιολόγηση της Κομισιόν τον Ιούνιο, κάτι που πλέον θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο.

Μελόνι, έλλειμμα και «ζουρλομανδύας» δαπανών της ΕΕ

Για τη Μελόνι, η έξοδος από το EDP ήταν κεντρική πολιτική προτεραιότητα, καθώς θα έστελνε μήνυμα δύναμης στις αγορές και θα έδινε στην κυβέρνηση περισσότερο χώρο για κοινωνικές παροχές ενόψει εκλογών το 2027. Η ΕΕ όμως θέτει πλέον την Ιταλία σε στενό κορσέ δαπανών, απαιτώντας περιορισμό των δημοσίων δαπανών σε μια περίοδο που η χώρα δέχεται διπλό πλήγμα από τις εκρηκτικές τιμές ενέργειας και τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή.

Οι Βρυξέλλες ανακοίνωσαν κάποια ευελιξία, επιτρέποντας στοχευμένη στήριξη για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από την κρίση, αλλά αρνήθηκαν επανειλημμένα το αίτημα της Ρώμης να «παγώσουν» συνολικά οι δημοσιονομικοί κανόνες. Αυτό σημαίνει ότι η Μελόνι θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στις πιέσεις της κοινωνίας για μέτρα κατά της ακρίβειας και στην ανάγκη να δείξει στις αγορές και στους ευρωπαίους εταίρους ότι παίρνει στα σοβαρά τη δημοσιονομική προσαρμογή, όπως γράφει το Politico.

Μελόνι, εκλογές 2027 και το πολιτικό ρίσκο

Η Μελόνι εισέρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη πολιτικά περίοδο, με τον κεντροδεξιό συνασπισμό της να δίνει μάχη στήθος με στήθος με το κεντροαριστερό μπλοκ στις δημοσκοπήσεις. Η παραμονή στην EDP στερεί από την κυβέρνηση το περιθώριο γενναίων προεκλογικών παροχών για να «θωρακίσει» τα νοικοκυριά από τους λογαριασμούς-φωτιά και να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες, σε μια Ευρώπη που αναζητά περισσότερες επενδύσεις στην ασφάλεια.

Την ίδια στιγμή, η Ρώμη διστάζει να ενεργοποιήσει την ειδική ρήτρα της ΕΕ που επιτρέπει μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες σε περιόδους κρίσης, φοβούμενη ότι θα δυσκολέψει ακόμη περισσότερο την έξοδο από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Έτσι, η Μελόνι βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα: να παραμείνει πιστή στη γραμμή της «δημοσιονομικής υπευθυνότητας» που ζητούν οι Βρυξέλλες ή να ρισκάρει με επιπλέον δαπάνες για να διασώσει την πολιτική της κυριαρχία ενόψει της κάλπης του 2027.