Η Τουρκία επανέρχεται δυναμικά στο συριακό ζήτημα, επενδύοντας ρητορικά στην έννοια της «ενότητας» και της «εδαφικής ακεραιότητας» της Συρίας. Πίσω από τις δηλώσεις περί σταθερότητας και σεβασμού των συνόρων, η Άγκυρα επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της στη μεταπολεμική Μέση Ανατολή, αξιοποιώντας ένα αφήγημα που εξυπηρετεί ευρύτερες γεωπολιτικές και στρατηγικές στοχεύσεις.
Τα τελευταία χρόνια, η τουρκική ηγεσία προβάλλει συστηματικά τη θέση ότι η Συρία πρέπει να παραμείνει ενιαία και ισχυρή, απορρίπτοντας κάθε μορφή αυτονομίας ή ομοσπονδιοποίησης. Ωστόσο, αυτή η θέση συνοδεύεται από συνεχή στρατιωτική παρουσία, πολιτική επιρροή και διοικητικές παρεμβάσεις σε περιοχές της βόρειας Συρίας, γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το πραγματικό περιεχόμενο της τουρκικής πολιτικής.
Η «εδαφική ακεραιότητα» ως εργαλείο
Η έννοια της εδαφικής ακεραιότητας χρησιμοποιείται από την Άγκυρα ως κεντρικός άξονας νομιμοποίησης των κινήσεών της. Στην πράξη, όμως, η Τουρκία διατηρεί στρατιωτικές δυνάμεις εντός συριακού εδάφους, στηρίζει ένοπλες ομάδες και ασκεί επιρροή σε τοπικές διοικήσεις, διαμορφώνοντας συνθήκες μακροχρόνιας εξάρτησης.
Η ρητορική αυτή δεν περιορίζεται στη Συρία. Αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου δόγματος που επιχειρεί να παρουσιάσει την Τουρκία ως εγγυήτρια δύναμη σταθερότητας, την ώρα που επιδιώκει να εδραιώσει ρόλο ρυθμιστή σε κρίσιμες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.
Νεοοθωμανική στρατηγική σε εξέλιξη
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η τουρκική πολιτική στη Συρία εντάσσεται σε μια νεοοθωμανική αντίληψη ισχύος, όπου η ιστορική, πολιτισμική και θρησκευτική επιρροή χρησιμοποιείται ως μοχλός γεωπολιτικής παρουσίας. Η επίκληση της «ενότητας» λειτουργεί ως πολιτικό κάλυμμα για τη διατήρηση επιρροής σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί ζωτικού ενδιαφέροντος.
Η στρατηγική αυτή επιτρέπει στην Τουρκία να εμφανίζεται διεθνώς ως δύναμη σταθερότητας, ενώ στο εσωτερικό της Συρίας δημιουργεί τετελεσμένα που δύσκολα ανατρέπονται χωρίς ευρύτερες διεθνείς συγκρούσεις.
Αντιδράσεις και διεθνείς ισορροπίες
Η στάση της Άγκυρας προκαλεί ανησυχία σε διεθνείς παράγοντες, καθώς η επιμονή σε ρητορική ενότητας δεν συνοδεύεται από σαφές χρονοδιάγραμμα αποχώρησης στρατευμάτων ή από δέσμευση για πλήρη σεβασμό της συριακής κυριαρχίας. Παράλληλα, άλλες δυνάμεις που δραστηριοποιούνται στη Συρία παρακολουθούν με επιφυλακτικότητα τις κινήσεις της Τουρκίας, φοβούμενες ανατροπή των ήδη εύθραυστων ισορροπιών.
Η συριακή κρίση παραμένει ανοιχτή πληγή και κάθε απόπειρα επιβολής λύσεων μέσω ισχύος εγκυμονεί τον κίνδυνο νέων εντάσεων, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.
Το πραγματικό διακύβευμα
Πίσω από τις λέξεις και τα διπλωματικά σχήματα, το πραγματικό διακύβευμα είναι ποιος θα έχει λόγο στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας στη Συρία. Η Τουρκία επιδιώκει να διασφαλίσει ότι δεν θα αποκλειστεί από το τραπέζι των αποφάσεων και ότι θα διατηρήσει επιρροή σε μια χώρα κομβικής σημασίας για την ασφάλεια και τη γεωπολιτική της θέση.
Η ρητορική περί εδαφικής ακεραιότητας, όταν δεν συνοδεύεται από πράξεις που την επιβεβαιώνουν, μετατρέπεται σε εργαλείο ισχύος και όχι σε εγγύηση σταθερότητας. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο συγκλίνουν οι ανησυχίες όσων παρακολουθούν τις κινήσεις της Άγκυρας στη Συρία.
