Την κατάργηση των προανακριτικών επιτροπών περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, η κυβερνητική πρόταση για τη συνταγματική αναθεώρηση, η οποία βάζει τέλος στο αποκλειστικό δικαίωμα της Βουλής στη δίωξη πολιτικών προσώπων και προχωρά στη διαγραφή ορισμένων «αναχρονιστικών άρθρων».
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Βήματος της Κυριακής», στο σχέδιο αναθεώρησης που προωθεί η κυβέρνηση θα ενταχθεί ειδική διάταξη για τη σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, καθώς και ρύθμιση για τον τρόπο επιλογής των επικεφαλής των Ανεξάρτητων Αρχών.
Το άρθρο 86 παραμένει, αλλά αλλάζει ριζικά
Όπως επισημαίνεται στο ρεπορτάζ, το πολυσυζητημένο άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών δεν καταργείται, ωστόσο προβλέπονται ουσιαστικές αλλαγές που μεταβάλλουν καθοριστικά το ισχύον πλαίσιο. Η κυβερνητική πρόταση εισάγει ρυθμίσεις που σπάνε το μονοπώλιο της Βουλής στις έρευνες και τις διώξεις πολιτικών προσώπων.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται η σύσταση δικαστικού σχηματισμού από ανώτατους εισαγγελείς και δικαστές, ο οποίος θα ελέγχει τις καταγγελίες κατά πολιτικών, θα διενεργεί έρευνα και θα υποβάλλει πόρισμα στη Βουλή. Η Βουλή θα καλείται να αποφανθεί επί του πορίσματος, με δεδομένο ότι θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για οποιαδήποτε κυβερνητική πλειοψηφία να απορρίψει ένα τεκμηριωμένο δικαστικό συμπέρασμα, εκτός αν προκύπτουν νέα στοιχεία που επιδέχονται διαφορετική αξιολόγηση.
Με τον τρόπο αυτό, η έρευνα και η δίωξη ανατίθενται ουσιαστικά στη Δικαιοσύνη, ενώ ο ρόλος της Βουλής περιορίζεται στην επικύρωση των κρίσεων των δικαστικών αρχών.
Διατηρείται το πλαίσιο παραπομπής και το Ειδικό Δικαστήριο
Κατά τα λοιπά, παραμένουν σε ισχύ οι υφιστάμενες διαδικασίες παραπομπής πολιτικών στη Δικαιοσύνη, μέσω Δικαστικού Συμβουλίου και Ειδικού Δικαστηρίου, εφόσον κριθεί ότι πρέπει να δικαστούν.
Η σύνθεση του Ειδικού Δικαστηρίου δεν μεταβάλλεται: θα συνεχίσει να απαρτίζεται κατά πλειοψηφία από ανώτατους δικαστικούς του Αρείου Πάγου και από μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίοι θα επιλέγονται με κλήρωση από τη Βουλή.
Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο αλλαγής της ισχύουσας απαγόρευσης που δεσμεύει σήμερα τη Δικαιοσύνη να διακόπτει άμεσα κάθε έρευνα όταν προκύπτει εμπλοκή πολιτικού προσώπου – το λεγόμενο «αμελλητί».
Αξιολόγηση πριν από τη διαβίβαση στη Βουλή
Η κυβερνητική πρόταση κινείται προς τη θεσμοθέτηση υποχρέωσης των δικαστικών αρχών να αξιολογούν τον φάκελο πριν τον αποστείλουν στη Βουλή. Στόχος είναι να διαβιβάζονται μόνο οι υποθέσεις που πραγματικά χρήζουν διερεύνησης, και όχι το σύνολο των φακέλων, όπως συμβαίνει σήμερα.
Η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης
Σε ό,τι αφορά την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, η πρόταση προβλέπει τη διατήρηση της αρμοδιότητας στο Υπουργικό Συμβούλιο, με ταυτόχρονο περιορισμό της διακριτικής του ευχέρειας.
Σύμφωνα με το «Βήμα», εξετάζεται η συνταγματική κατοχύρωση της δυνατότητας της Βουλής και των ανώτατων δικαστηρίων να προτείνουν λίστα υποψηφίων ανώτατων δικαστικών, πρακτική που σήμερα προβλέπεται μόνο σε επίπεδο νόμου.
Αλλαγές στις Ανεξάρτητες Αρχές
Στο πλαίσιο της αναθεώρησης, η κυβέρνηση προσανατολίζεται σε τροποποίηση των απαιτούμενων κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών για την επιλογή προέδρων στις Ανεξάρτητες Αρχές, ώστε να διασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία τους, ως κρίσιμων θεσμών για τη δημοκρατική ομαλότητα και τον έλεγχο της κρατικής δράσης.
Η πρόταση προβλέπει ότι, εάν δεν επιτευχθεί η αρχική πλειοψηφία των τριών πέμπτων, η τρίτη ψηφοφορία θα μπορεί να διεξάγεται με μικρότερο αριθμό ψήφων, πάντως όχι με απλή πλειοψηφία 151 βουλευτών, ώστε να μην αποφασίζει μονομερώς η εκάστοτε κυβέρνηση. Ο ακριβής αριθμός ψήφων για την τρίτη ψηφοφορία παραμένει υπό συζήτηση.
Συνταγματική κατοχύρωση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών
Στο σχέδιο αναθεώρησης περιλαμβάνεται και ειδική διάταξη για τη σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η οποία μέχρι σήμερα προβλέπεται μόνο σε νόμο.
Η ρύθμιση θα ορίζει με σαφήνεια πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα μπορεί να ασκεί αυτή την αρμοδιότητα, σε περιπτώσεις κρίσιμων ζητημάτων της πολιτικής ζωής όπου απαιτούνται συναινέσεις και πολιτικές συγκλίσεις.
Πέραν αυτού, δεν φαίνεται να προβλέπεται διεύρυνση των αρμοδιοτήτων του Προέδρου, εκτός αν τελικά ενταχθεί –κάτι που συζητείται– ως πολιτειακός παράγοντας στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.
Σύμφωνα με το «Βήμα», η αναθεώρηση θα περιλαμβάνει γενικές διατάξεις, αλλά και καταργήσεις άρθρων σε περισσότερες από 15 συνταγματικές διατάξεις.
