Kι αν το 2026 φαίνεται με βάση τις πρώτες ενδείξεις να κινείται με θετικό πρόσημο ως προς τη ζήτηση και τις προ-κρατήσεις για τον ελληνικό τουρισμό, το μείζον ζήτημα των υποδομών παραμένει το μεγάλο «αγκάθι» στα νησιά και πλέον συζητείται παραπάνω από έντονα με δεδομένα τα προβλήματα που έχουν μεγεθυνθεί πρωτίστως για τους κατοίκους αλλά και για τους επισκέπτες ειδικά την τελευταία διετία των μεγάλων ρεκόρ για το «θερμό» δίμηνο Ιουλίου- Αυγούστου στους δημοφιλείς προορισμούς.

Τώρα, για τις 8 Ιανουαρίου έχει οριστεί η σύγκληση της Περιφερειακής Επιτροπής με μοναδικό θέμα τη δημοπράτηση του έργου ύψους 194,92 εκατ. ευρώ στο κομμάτι της διαχείρισης απορριμμάτων στα νησιά της Μυκόνου, της Πάρου και της Σύρου. Το έργο αφορά στη μελέτη, χρηματοδότηση, κατασκευή, λειτουργία, τεχνική διαχείριση και συντήρηση των σχετικών υποδομών, σε Μύκονο, Πάρο και Σύρο για περίοδο έως και 27 ετών και στοχεύει, σύμφωνα με την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, στην πλήρη συμμόρφωση με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη διαχείριση στερεών αστικών αποβλήτων.

Επισημαίνεται εδώ ότι το Νότιο Αιγαίο, σύμφωνα και με την τελευταία μελέτη του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ) για την «Ετήσια Έκθεση Ελληνικού Τουρισμού: Οι 5 βασικές τάσεις και οι προκλήσεις του τομέα για την επόμενη ημέρα» (Δεκέμβριος 2025) κατέχει το υψηλότερο μερίδιο επί του συνόλου των τουριστικών εισπράξεων της χώρας. Ειδικότερα, με βάση την ανάλυση των επίσημων στοιχείων, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου υποδέχθηκε το 19% επί του συνόλου των επισκέψεων το 2024, με αύξηση κατά 9% σε σύγκριση με το 2023 (από 7 εκατ. σε 7,6 εκατ.). Το Νότιο Αιγαίο κατέχει μερίδιο της τάξεως του 28% επί του συνόλου των τουριστικών εισπράξεων της χώρας αυξημένο κατά 6% σε σύγκριση με το 2023 (από 5,3 δισ. ευρώ σε 5,7 δισ. ευρώ), ενώ η Μέση Δαπάνη έχει μειωθεί κατά 2% από 767 ευρώ σε 752 ευρώ λόγω και της μειωμένης διάρκειας παραμονής στους προορισμούς.

Το έργο

Σε σχέση με το κομμάτι της διαχείρισης απορριμμάτων, την περασμένη Παρασκευή 2 Ιανουαρίου ολοκληρώθηκε ο φάκελος του έργου «Υποδομές Μεταφόρτωσης και Επεξεργασίας (Ανακύκλωσης – Ανάκτησης) Αποβλήτων στην Περιφέρεια Ν. Αιγαίου, το οποίο σύμφωνα με την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, περιλαμβάνεται στο συνολικό σχεδιασμό του ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου και αποτελεί μια από τις «βαριές» υποδομές του Περιφερειακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) Νοτίου Αιγαίου με ενδεικτικό προϋπολογισμό 194,92 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με την Περιφέρεια και τον Περιφερειάρχη κ. Γιώργο Χατζημάρκο, «τρείς σύγχρονες μονάδες, σχεδιάστηκαν σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, εξασφαλίστηκε η χρηματοδότηση τους και έφτασε η ώρα της δημοπράτησης, με την οποία ολοκληρώνεται το στρατηγικό περιβαλλοντικό σχέδιο». Το έργο για τη δημοπράτηση των Μονάδων Επεξεργασίας, Ανάκτησης και Ανακύκλωσης στα νησιά αυτά φιλοδοξεί να διαμορφώσει, με την υλοποίησή του, «ένα νέο τοπίο στον νευραλγικό τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων», κατά την Περιφέρεια.

Στη συνεδρίαση της 8ης Ιανουαρίου που θα πραγματοποιηθεί με τηλεδιάσκεψη έχουν κληθεί να παραστούν ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ Μανώλης Γραφάκος, καθώς και οι δήμαρχοι των τριών νησιών.

«Πρόκειται για μία στρατηγική παρέμβαση που θα συμβάλει ουσιαστικά στην περιβαλλοντική αναβάθμιση της Περιφέρειας, όπου σήμερα έως και το 91% των αποβλήτων οδηγείται σε υγειονομική ταφή, ενώ οι υποδομές διαλογής και ανακύκλωσης παραμένουν περιορισμένες», αναφέρεται από την Περιφέρεια. Η σχετική πρόταση που εγκρίθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο από την Διυπουργική Επιτροπή ΣΔΙΤ, βασίστηκε σε αναλυτική διερεύνηση σεναρίων για τον τύπο και την τοποθεσία των υποδομών, όπως και σε προβλέψεις για τη μελλοντική εξέλιξη της παραγωγής αποβλήτων στα τέσσερα νησιά Μύκονο, Πάρο, Σύρο και Τήνο, όπου προβλέπεται η δημιουργία Σταθμού Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων.

Οι επιμέρους υποδομές

Οι επιμέρους υποδομές συνολικής δυναμικότητας (61.000 τν/έτος) που περιλαμβάνονται στο έργο που θα εξυπηρετεί τις ανάγκες των νήσων Μυκόνου, Πάρου, Σύρου και Τήνου της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου είναι :

· Μία Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης Αποβλήτων (ΜΑΑα) στο νησί της Μυκόνου δυναμικότητας 23.000 τν/έτος (σύμμικτα, ανακυκλώσιμα, οργανικά).

· Μία ΜΑΑα στο νησί της Πάρου δυναμικότητας 15.000 τν/έτος (σύμμικτα, ανακυκλώσιμα, οργανικά).

· Μια Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης Αποβλήτων (εφεξής, χάριν συντομίας, ΜΑΑα) στο νησί της Σύρου δυναμικότητας 17.000 τν/έτος (σύμμικτα, ανακυκλώσιμα, οργανικά).

· Ένας Σταθμός Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ) στο νησί της Τήνου δυναμικότητας 6.000 τν/έτος (σύμμικτα, ανακυκλώσιμα).

Στις ΜΑΑα (με ενσωματωμένη Μονάδα Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων- ΜΕΒΑ) θα γίνεται επεξεργασία τόσο των χωριστά συλλεγόμενων ανακυκλώσιμων υλικών όσο και των υπολειμματικών Αστικών Στερεών Αποβλήτων. Στο ΣΜΑ θα γίνεται μεταφόρτωση υπολειμματικών ΑΣΑ για την μεταφορά τους σε ΜΑΑα. Τα υπολείμματα επεξεργασίας των ΜΑΑα θα οδηγούνται σε νόμιμους χώρους διάθεσης.

Όπως επισημαίνεται στο σχετικό φάκελο του έργου, ειδικά σε περιοχές όπως το Νότιο Αιγαίο, με έντονη γεωγραφική διασπορά και τουριστική πίεση, οι ΜΑΑα αποτελούν στρατηγικής σημασίας υποδομές για την τοπική και βιώσιμη διαχείριση αποβλήτων.

Σημειώνεται ότι η αναθέτουσα αρχή θα συμμετάσχει στη χρηματοδότηση της εκτέλεσης του Έργου, με την καταβολή ποσού που θα ανέρχεται έως το 80% της κατασκευαστικής αξίας, μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), και το οποίο θα προέρχεται από ενωσιακή ή/και εθνική χρηματοδότηση.

Ο συνολικός σχεδιασμός

Με την υλοποίηση του εν λόγω έργου, ολοκληρώνεται, όπως υποστηρίζεται ο συνολικός σχεδιασμός του ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου ΑΕ για την ανάπτυξη περιβαλλοντικών υποδομών σε ολόκληρη την Περιφέρεια. Ο σχεδιασμός αυτός περιλαμβάνει έργα στρατηγικής σημασίας, όπως Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης που υλοποιούνται μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) στη Ρόδο, τη Θήρα, την Κω και την Κάλυμνο.

Παράλληλα, περιλαμβάνει Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης καθώς και Μονάδες Διαχείρισης Βιοαποβλήτων και Χώρους Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (Χ.Υ.Τ.Υ.) στην Νάξο, την Άνδρο, την Τήνο, την Κάρπαθο, τη Λέρο και τη Μήλο, οι οποίες έχουν ενταχθεί και χρηματοδοτούνται κυρίως μέσω ευρωπαϊκών πόρων και ειδικότερα από το ΕΣΠΑ.

Επιπλέον, στις δράσεις του Φορέα εντάσσεται και η προώθηση της οικιακής κομποστοποίησης, μέσω πιλοτικού προγράμματος διανομής συνολικά 35.825 κομποστοποιητών, που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Το σύνολο των παραπάνω παρεμβάσεων ξεπερνά σε συνολικό προϋπολογισμό τα 700 εκατ. ευρώ.