Ενώ η Ευρώπη οχυρώνεται πίσω από αυστηρότερους συνοριακούς ελέγχους και σκληρές πολιτικές απέλασης, η Ισπανία επιλέγει έναν μοναχικό και τολμηρό δρόμο. Η κεντροαριστερή κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ θέτει σε εφαρμογή μια σαρωτική μεταρρύθμιση του μεταναστευτικού κώδικα, η οποία προβλέπει τη σταδιακή νομιμοποίηση περίπου 900.000 παράτυπων μεταναστών μέσα στην επόμενη τριετία.
Η απόφαση αυτή δεν εδράζεται μόνο σε ανθρωπιστικά κριτήρια, αλλά παρουσιάζεται από τη Μαδρίτη ως μια πράξη οικονομικού ρεαλισμού και εθνικής επιβίωσης απέναντι στον «δημογραφικό χειμώνα» που απειλεί την ιβηρική χώρα.
Οι αριθμοί της μεταρρύθμισης
Σύμφωνα με το σχέδιο που παρουσίασε η Υπουργός Ένταξης, Κοινωνικής Ασφάλισης και Μετανάστευσης, Έλμα Σάιθ, στόχος είναι η χορήγηση νόμιμων εγγράφων σε περίπου 300.000 μετανάστες ετησίως για τα επόμενα τρία χρόνια.
Η νέα νομοθεσία απλοποιεί δραστικά τις γραφειοκρατικές διαδικασίες (μειώνοντας τη «χαρτούρα» και τους χρόνους αναμονής) και δημιουργεί νέες οδούς για την απόκτηση άδειας διαμονής και εργασίας. Το σκεπτικό είναι απλό: Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν ήδη στην Ισπανία, εργάζονται στη «μαύρη» οικονομία και δεν εισφέρουν στα δημόσια ταμεία. Με τη νομιμοποίησή τους, εντάσσονται στο σύστημα, πληρώνουν φόρους και εισφορές, και καλύπτουν κενά στην αγορά εργασίας.
Τι αλλάζει στις διαδικασίες
Οι βασικοί πυλώνες της μεταρρύθμισης περιλαμβάνουν:
Μείωση Χρόνου Αναμονής: Μέχρι πρότινος, ένας παράτυπος μετανάστης έπρεπε να αποδείξει ότι διαμένει στην Ισπανία για τρία χρόνια ώστε να ξεκινήσει τη διαδικασία νομιμοποίησης (μέσω της διαδικασίας "arraigo social"). Πλέον, το χρονικό αυτό διάστημα μειώνεται στα δύο χρόνια.
Άδεια Εργασίας για Φοιτητές: Διευρύνονται τα δικαιώματα των ξένων φοιτητών, επιτρέποντάς τους να εργάζονται έως και 30 ώρες την εβδομάδα, διευκολύνοντας τη μετάβασή τους από τη φοιτητική βίζα σε άδεια εργασίας μετά την αποφοίτηση.
Οικογενειακή Επανένωση: Ελαστικοποιούνται τα κριτήρια για την επανένωση οικογενειών, καθώς και για τη χορήγηση αδειών σε μέλη οικογενειών Ισπανών πολιτών.
Απλοποίηση Γραφειοκρατίας: Καταργούνται πολύπλοκα έγγραφα και βεβαιώσεις που καθυστερούσαν την έκδοση αδειών, ενώ ενισχύονται οι προξενικές υπηρεσίες για την ταχύτερη διεκπεραίωση των αιτημάτων.
Το Οικονομικό Επιχείρημα: «Πλούτος, όχι Βάρος»
Η ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η Ισπανία χρειάζεται περίπου 250.000 με 300.000 ξένους εργαζόμενους ετησίως για να διατηρήσει το κράτος πρόνοιας.
Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρή υπογεννητικότητα και γήρανση του πληθυσμού. Τομείς κρίσιμης σημασίας για την οικονομία «στενάζουν» από έλλειψη εργατικών χεριών:
Γεωργία: Η συγκομιδή φρούτων και λαχανικών στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε εποχικούς εργάτες.
Τουρισμός & Εστίαση: Ξενοδοχεία και εστιατόρια αδυνατούν να καλύψουν θέσεις καμαριέρων, μαγείρων και σερβιτόρων.
Κατασκευές & Μεταφορές: Υπάρχει τεράστια έλλειψη οδηγών φορτηγών και εργατών οικοδομής.
Φροντίδα Ηλικιωμένων: Η «οικονομία της φροντίδας» βασίζεται σε μετανάστες.
«Η Ισπανία πρέπει να επιλέξει αν θέλει να είναι μια χώρα ανοιχτή και ευημερούσα ή μια χώρα κλειστή και φτωχή», δήλωσε η αρμόδια υπουργός, τονίζοντας ότι οι μετανάστες δεν είναι βάρος, αλλά πηγή πλούτου και δημοσιονομικής σταθερότητας.
Κόντρα στο Ευρωπαϊκό Ρεύμα
Η κίνηση της Ισπανίας έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πολιτική που ακολουθούν οι υπόλοιπες μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις.
Στην Ιταλία, η Τζόρτζια Μελόνι εφαρμόζει αυστηρή πολιτική ανάσχεσης και μεταφοράς αιτούντων άσυλο σε κέντρα εκτός ΕΕ (Αλβανία).
Η Γερμανία έχει επαναφέρει συνοριακούς ελέγχους για να περιορίσει τις ροές.
Η Γαλλία και η Ολλανδία κινούνται προς αυστηροποίηση του πλαισίου υπό την πίεση της Ακροδεξιάς.
Ο Πέδρο Σάντσεθ, ωστόσο, βλέπει την κατάσταση διαφορετικά. Επενδύει στην «κυκλική μετανάστευση» (συμφωνίες με χώρες της Αφρικής όπως η Σενεγάλη και η Μαυριτανία) και στη νομιμοποίηση, πιστεύοντας ότι η καταστολή από μόνη της δεν λύνει το πρόβλημα, αλλά απλώς ενισχύει τα δίκτυα των διακινητών.
Αντιδράσεις και Προκλήσεις
Η μεταρρύθμιση δεν είναι χωρίς ρίσκο. Η δεξιά αντιπολίτευση και το ακροδεξιό Vox κατηγορούν την κυβέρνηση ότι δημιουργεί «αποτέλεσμα έλξης», προσκαλώντας ουσιαστικά περισσότερους παράτυπους μετανάστες να περάσουν τα σύνορα με την ελπίδα της νομιμοποίησης.
Επιπλέον, η Ισπανία παραμένει μια από τις βασικές πύλες εισόδου στην Ευρώπη (μέσω των Καναρίων Νήσων και της Μεσογείου), και η διαχείριση των ροών αποτελεί διαρκή πρόκληση για τις τοπικές αρχές που συχνά δηλώνουν ότι έχουν ξεπεράσει τα όριά τους.
Ωστόσο, το «στοίχημα» της Μαδρίτης είναι σαφές: Η ένταξη είναι προτιμότερη από την περιθωριοποίηση. Αν το πείραμα πετύχει, η Ισπανία θα έχει εξασφαλίσει το εργατικό δυναμικό που χρειάζεται για τις επόμενες δεκαετίες. Αν αποτύχει, ο Σάντσεθ θα βρεθεί απομονωμένος σε μια Ευρώπη που στρέφεται όλο και πιο δεξιά στο μεταναστευτικό.
