Ξημερώνει η 28η Ιανουαρίου, μια ημέρα κατά την οποία το ορθόδοξο χριστιανικό ημερολόγιο τιμά σημαντικές μορφές της εκκλησιαστικής ιστορίας, με εξέχουσα αυτή του Οσίου Εφραίμ του Σύρου. Πρόκειται για μια γιορτή που, αν και δεν συνοδεύεται από αργία, φέρει μεγάλο πνευματικό φορτίο λόγω της σπουδαιότητας του έργου του Αγίου, ενώ πολλά είναι και τα ελληνικά νοικοκυριά που έχουν σήμερα την τιμητική τους.
Σύμφωνα με το τυπικό της Εκκλησίας, σήμερα τιμώνται:
Ο Όσιος Εφραίμ ο Σύρος.
Ο Όσιος Παλλάδιος.
Η Μάρτυς Χάρις.
Ποια ονόματα γιορτάζουν σήμερα
Βάσει του εορτολογίου, τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα και δέχονται τις ευχές συγγενών και φίλων είναι τα εξής:
Εφραίμ: (Συναντάται και ως Εφραίμιος, Εφραίμης, Εφραιμάκος).
Εφραιμία: (Συναντάται και ως Εφραιμίτσα, Εφραιμώ).
Παλλάδιος: (Συναντάται και ως Παλάδιος).
Παλαδία: (Συναντάται και ως Παλαδίτσα).
Χάρις: (Το όνομα γιορτάζει και στις 23 Μαρτίου).
Αξίζει να σημειωθεί ότι για το όνομα Χάρις, η σημερινή ημέρα αφορά κυρίως τη μνήμη της Μάρτυρος Χάριτος, ωστόσο η ονομαστική εορτή συνηθίζεται να μεταφέρεται και σε άλλες ημερομηνίες ανάλογα με τα τοπικά έθιμα (π.χ. Αγίων Πάντων ή Ευαγγελισμού για το όνομα Χαρούλα).
Ο Βίος του Οσίου Εφραίμ του Σύρου
Η κυρίαρχη μορφή της ημέρας είναι ο Όσιος Εφραίμ ο Σύρος, ο οποίος γεννήθηκε στη Νίσιβη της Συρίας (σημερινή Nusaybin στα σύνορα Τουρκίας-Συρίας) περίπου το 306 μ.Χ. Θεωρείται ένας από τους πιο παραγωγικούς συγγραφείς και θεολόγους της πρώιμης χριστιανικής περιόδου και έχει λάβει τον τίτλο «Η λύρα του Πνεύματος» λόγω του ποιητικού και υμνογραφικού του έργου.
Η ζωή και το έργο του: Ο Εφραίμ ανατράφηκε σε χριστιανικό περιβάλλον και από νωρίς έδειξε κλίση προς τη μελέτη των Γραφών και την ασκητική ζωή. Χειροτονήθηκε διάκονος (αρνήθηκε από ταπεινότητα να γίνει ιερέας) και υπηρέτησε την Εκκλησία της Νίσιβης δίπλα στον Επίσκοπο Ιάκωβο. Όταν η πόλη κατελήφθη από τους Πέρσες το 363 μ.Χ., ο Εφραίμ κατέφυγε στην Έδεσσα της Συρίας, όπου έζησε ως μοναχός σε ένα σπήλαιο, αφιερωμένος στην προσευχή και τη συγγραφή.
Η θεολογική του προσφορά: Ο Όσιος Εφραίμ έγραψε πλήθος έργων στα συριακά, τα οποία μεταφράστηκαν πολύ νωρίς στα ελληνικά, τα λατινικά και άλλες γλώσσες. Το έργο του περιλαμβάνει:
Υμνογραφία: Συνέθεσε εκατοντάδες ύμνους που πολεμούσαν τις αιρέσεις της εποχής (κυρίως τον Γνωστικισμό) μέσω της ποίησης και της μουσικής.
Ερμηνευτικά έργα: Έγραψε σχόλια σχεδόν σε όλη την Αγία Γραφή.
Η πιο γνωστή παρακαταθήκη του στους πιστούς είναι η «Ευχή του Οσίου Εφραίμ» («Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου...»), η οποία διαβάζεται καθημερινά κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και θεωρείται το απόσταγμα της μετανοίας και της ταπείνωσης. Κοιμήθηκε ειρηνικά το 373 μ.Χ., αφήνοντας πίσω του ένα έργο που επηρέασε βαθιά τη βυζαντινή υμνογραφία (π.χ. τον Ρωμανό τον Μελωδό).
Ο Όσιος Παλλάδιος
Την ίδια μέρα τιμάται και ο Όσιος Παλλάδιος (364-430 μ.Χ.), μια εξίσου σημαντική μορφή του μοναχισμού. Γεννήθηκε στη Γαλατία της Μικράς Ασίας και σε νεαρή ηλικία ταξίδεψε στην Αίγυπτο για να γνωρίσει τους Πατέρες της Ερήμου.
Ο Παλλάδιος είναι κυρίως γνωστός ως ο συγγραφέας της «Λαυσαϊκής Ιστορίας» (Historia Lausiaca), ένα έργο-σταθμός που καταγράφει τους βίους, τα θαύματα και τα αποφθέγματα των ασκητών της αιγυπτιακής ερήμου. Το έργο αυτό αποτελεί μια από τις βασικές πηγές μας για τον πρώιμο μοναχισμό. Αργότερα χειροτονήθηκε επίσκοπος Ελενουπόλεως στη Βιθυνία και υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, γεγονός για το οποίο υπέστη διώξεις και εξορίες.
Η σημασία της Ονομαστικής Εορτής
Στην Ελλάδα, η ονομαστική εορτή (Name Day) θεωρείται συχνά σημαντικότερη και από τα γενέθλια, καθώς συνδέει το άτομο με την παράδοση, την πίστη και την κοινότητα. Είναι μια ημέρα ανοιχτού σπιτιού, κερασμάτων και κοινωνικών επαφών.
Ειδικά για τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα:
Το όνομα Εφραίμ έχει γνωρίσει αύξηση στη δημοτικότητα τα τελευταία χρόνια, εν μέρει λόγω της αναβίωσης του ενδιαφέροντος για τον αγιορείτικο μοναχισμό.
Το όνομα Χάρις (Χαρούλα), αν και γιορτάζεται συχνά σε άλλες ημερομηνίες, όταν τιμάται σήμερα συνδέεται με τη Μάρτυρα Χάριτα, η οποία μαρτύρησε με φρικτά βασανιστήρια (ακρωτηριασμό ποδιών) για την πίστη της, δείχνοντας απαράμιλλη καρτερία.
Ιστορικά Γεγονότα της 28ης Ιανουαρίου
Πέρα από το θρησκευτικό σκέλος, η 28η Ιανουαρίου έχει συνδεθεί και με σημαντικά ιστορικά γεγονότα:
1887: Ξεκινούν στο Παρίσι οι εργασίες κατασκευής του Πύργου του Άιφελ.
1986: Η τραγωδία του διαστημικού λεωφορείου Challenger, το οποίο εξερράγη 73 δευτερόλεπτα μετά την απογείωσή του, βυθίζοντας στο πένθος τις ΗΠΑ και την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα.
2000: Πραγματοποιείται στην Αθήνα η πρώτη διέλευση του Μετρό στο τμήμα Σύνταγμα-Εθνική Άμυνα.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ'. Θείας πίστεως
Ρεῖθρον ἄυλον, ἐν τὴ ψυχή σου, τὸν ζωήρρυτον, πλουτήσας φόβον, κατανύξεως κρατὴρ ἀναδέδειξαι, ὅθεν ἠμᾶς πρὸς ἠθῶν τελειότητα, τοὶς ἱεροίς σου ρυθμίζεις διδάγμασιν. Ἐφραὶμ Ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἠμὶν τὸ μέγα ἔλεος.
Ευχόμαστε Χρόνια Πολλά και ευλογημένα σε όλους τους εορτάζοντες και τις εορτάζουσες!
