Ο Ισημερινός δεν αποτελεί πλέον απλώς έναν στρατηγικό διάδρομο για τη διακίνηση ναρκωτικών από τις Άνδεις. Σύμφωνα με την έκδοση 2025 του Global Organized Crime Index, που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα, η χώρα σκαρφάλωσε στην πέμπτη θέση παγκοσμίως ανάμεσα σε 193 χώρες, με δείκτη εγκληματικότητας 7,48 στα 10 – μία από τις υψηλότερες βαθμολογίες στον κόσμο.

Η έκθεση κατατάσσει το Εκουαδόρ μεταξύ των πιο σύνθετων και δύσκολων περιβαλλόντων διακυβέρνησης απέναντι στις παράνομες οικονομίες και τις εγκληματικές δομές, αποτυπώνοντας μια βαθιά μεταμόρφωση του ρόλου του στη δυναμική του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η Νότια Αμερική εμφανίζει μέσο δείκτη εγκληματικότητας 6,13 και κατατάσσεται ως η δεύτερη περιοχή παγκοσμίως με το υψηλότερο επίπεδο εγκληματικής δραστηριότητας.

Ωστόσο, οι επιδόσεις του Εκουαδόρ ξεπερνούν κατά πολύ αυτόν τον μέσο όρο, καθιστώντας τη χώρα μία από τις πιο κρίσιμες περιπτώσεις στο δυτικό ημισφαίριο. Η άνοδος αυτή δεν αποδίδεται σε μία μόνο παράνομη αγορά, αλλά στη σύγκλιση πολλαπλών εγκληματικών οικονομιών και στη ραγδαία αύξηση της πολυπλοκότητας και της οργάνωσης των δικτύων που δρουν στο έδαφός της.

Κοκαΐνη και λιμάνια: Η καρδιά της εγκληματικής οικονομίας

Ο βασικός μοχλός αυτής της δυναμικής παραμένει η αγορά κοκαΐνης. Στο περιφερειακό προφίλ, η διακίνηση κοκαΐνης συγκεντρώνει βαθμολογία 8,42, την υψηλότερη μεταξύ όλων των αγορών που αξιολογήθηκαν.

Το Εκουαδόρ, τοποθετημένο γεωγραφικά ανάμεσα στην Κολομβία και το Περού – τους δύο μεγαλύτερους παραγωγούς κοκαΐνης παγκοσμίως – και με στρατηγικής σημασίας λιμάνια στον Ειρηνικό, έχει μετατραπεί σε κομβική πλατφόρμα αποθήκευσης, επεξεργασίας, επιμόλυνσης εμπορευματοκιβωτίων και αποστολής φορτίων προς την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.

Η ανεπτυγμένη λιμενική υποδομή, σε συνδυασμό με τη δολαριοποίηση της οικονομίας, διευκολύνουν τόσο τη μεταφορά των ναρκωτικών όσο και τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, καθιστώντας τη χώρα ελκυστικό πεδίο δράσης για διεθνή εγκληματικά δίκτυα.

Πέρα από τα ναρκωτικά: Ένα πολυδιάστατο εγκληματικό οικοσύστημα

Η εγκληματική δραστηριότητα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη διακίνηση ναρκωτικών. Το λαθρεμπόριο όπλων (6,67), η παράνομη εκμετάλλευση μη ανανεώσιμων πόρων (6,79), τα οικονομικά εγκλήματα (6,33) και η διακίνηση αγαθών που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους εμφανίζουν σταθερή αύξηση σε ολόκληρη την περιοχή.

Στο Εκουαδόρ, οι δραστηριότητες αυτές συνδέονται με τοπικά δίκτυα που έχουν διαφοροποιήσει τις πηγές εσόδων τους, ενσωματώνοντας την παράνομη εξόρυξη, τους εκβιασμούς και το ξέπλυμα χρήματος.

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας εγκληματικής δομής λιγότερο εξαρτημένης από μία μόνο πηγή κέρδους και πολύ πιο ανθεκτικής απέναντι σε αποσπασματικές κρατικές επιχειρήσεις καταστολής.

Ανησυχητικοί δεσμοί με το κράτος

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της έκθεσης αφορά τους λεγόμενους «κρατικά ενσωματωμένους δρώντες».

Σε περιφερειακό επίπεδο, ο δείκτης αυτός φτάνει το 7,29, υποδηλώνοντας την ύπαρξη δεσμών ανάμεσα σε εγκληματικές οργανώσεις και δημόσιους λειτουργούς ή πρόσωπα με θεσμική επιρροή.

Η διάσταση αυτή θεωρείται κομβική για την κατανόηση των λόγων για τους οποίους οι κατασταλτικές προσπάθειες αποτυγχάνουν συστηματικά να αναχαιτίσουν την εξάπλωση του οργανωμένου εγκλήματος.

Μειούμενη ανθεκτικότητα, αυξανόμενη βία

Ο δείκτης αξιολογεί επίσης την ανθεκτικότητα, δηλαδή την ικανότητα του κράτους και της κοινωνίας να προλαμβάνουν και να αντιμετωπίζουν το οργανωμένο έγκλημα.

Η Νότια Αμερική συγκεντρώνει βαθμολογία μόλις 4,66, γεγονός που αντανακλά χρόνιες αδυναμίες στην πολιτική ηγεσία, τη διαφάνεια, τη διεθνή συνεργασία, το δικαστικό σύστημα και τη ρυθμιστική επάρκεια.

Στην περίπτωση του Εκουαδόρ, η διαρκής υποχώρηση της ανθεκτικότητας συμβαδίζει με την εκρηκτική άνοδο της εγκληματικότητας, δημιουργώντας ένα ολοένα και μεγαλύτερο χάσμα ανάμεσα στο μέγεθος της απειλής και την ικανότητα των θεσμών να ανταποκριθούν.

Οι συνέπειες αποτυπώνονται ξεκάθαρα στη δημόσια ασφάλεια, με κατακόρυφη αύξηση των ανθρωποκτονιών, αιματηρές εξεγέρσεις στις φυλακές και κλιμακούμενη βία που συνδέεται με συγκρούσεις μεταξύ εγκληματικών οργανώσεων.

Διεθνή καρτέλ και τοπικές συμμορίες: Ένα επικίνδυνο υβρίδιο

Ο περιφερειακός δείκτης εγκληματικών δρώντων φτάνει το 6,44, αντανακλώντας την ισχυρή παρουσία μαφιόζικων ομάδων, ευέλικτων εγκληματικών δικτύων και ξένων οργανώσεων.

Το Εκουαδόρ βιώνει την είσοδο και την εδραίωση διεθνικών καρτέλ που δρουν σε συνεργασία με τοπικές συμμορίες, δημιουργώντας υβριδικά σχήματα με αυξημένη επιχειρησιακή ικανότητα, καλύτερη πρόσβαση σε οπλισμό και απευθείας διασυνδέσεις με διεθνείς αγορές.

Μια μετάβαση που ωρίμαζε επί χρόνια

Η μετατροπή του Εκουαδόρ από χώρα διέλευσης σε στρατηγικό κόμβο δεν έγινε απότομα. Για χρόνια, η σχετική πολιτική σταθερότητα και τα χαμηλότερα επίπεδα βίας το διαφοροποιούσαν από τους ανδεανούς γείτονές του.

Ωστόσο, η αναδιάταξη των διαδρομών διακίνησης, η αυξημένη πίεση από τις αρχές στην Κολομβία και το Μεξικό, καθώς και οι λιμενικές δυνατότητες της χώρας, δημιούργησαν ισχυρά κίνητρα για τη μόνιμη εγκατάσταση εγκληματικών οργανώσεων.

Σε αυτό προστέθηκαν η θεσμική αποδυνάμωση και η χρόνια κρίση στο σωφρονιστικό σύστημα, λειτουργώντας ως καταλύτες για τη σημερινή έκρηξη βίας.

Το Global Organized Crime Index, που καταρτίζεται από την Global Initiative Against Transnational Organized Crime, συνδυάζει την ανάλυση παράνομων αγορών και εγκληματικών δικτύων με δείκτες θεσμικής ανθεκτικότητας.

Στην περίπτωση του Εκουαδόρ, η ταυτόχρονη άνοδος της εγκληματικότητας και η αποδυνάμωση των θεσμών διαμορφώνουν ένα εξαιρετικά σύνθετο και δυσοίωνο σκηνικό, με σοβαρές επιπτώσεις όχι μόνο για τη χώρα, αλλά και για ολόκληρη την περιοχή.